Bijna 29 procent van de ondernemers ziet de steeds hogere werkdruk onder het personeel nog altijd als belangrijkste gevolg van een tekort aan personeel. Ook hebben de meeste ondernemers nog steeds moeite om personeel te vinden. Wel ervaren iets minder ondernemers echt een personeelstekort vergeleken met een jaar geleden. Dit meldt het CBS op basis van de Conjunctuurenquête Nederland van juli 2024, die wordt gehouden in samenwerking met KVK, EIB, MKB-Nederland en VNO-NCW.

In bijna alle bedrijfstakken geven minder ondernemers een verhoogde werkdruk onder het personeel aan als belangrijkste gevolg van een personeelstekort vergeleken met een jaar geleden. Alleen in de landbouw, bosbouw en visserij is dit iets gestegen. Ondernemers in de detailhandel geven een hogere werkdruk het meest aan, ruim 43 procent. In de horeca en de informatie en communicatie ervaren ondernemers het vaakst gestegen arbeidskosten. Vooral in de delfstoffenwinning, de autohandel en –reparatie en de bouwnijverheid hebben ondernemers vaker te maken met gestegen arbeidskosten dan een jaar geleden. Iets meer dan 13 procent van de ondernemers neemt minder geschikt personeel aan. Dit geldt in verhouding vaak voor ondernemers in de bouwnijverheid en de horeca.

Verschillende belemmeringen bij het vinden van personeel
Bij het vinden van personeel ervaren bedrijven verschillende belemmeringen. De meeste ondernemers (23 procent) geven aan dat het aantal werkzoekenden beperkt is, vooral in de bouwnijverheid en de vervoer en opslag. Ruim 17 procent ziet een gebrek aan gekwalificeerde mensen. Ondernemers in de autohandel en –reparatie (30 procent) en de industrie (26 procent) lopen hier vaker tegen aan. 12 procent van de bedrijven geeft aan dat potentiële arbeidskrachten hogere eisen stellen dan ze kunnen of willen bieden. Dit speelt in verhouding vaak binnen de delfstoffenwinning en de informatie en communicatie. Ondernemers in de landbouw, bosbouw en visserij en de vervoer en opslag geven het vaakst aan dat mogelijke arbeidskrachten meer voor werk buiten hun sector kiezen.

Iets minder ondernemers ervaren een personeelstekort
Ruim 71 procent van de ondernemers ervaart een tekort aan arbeidskrachten aan het begin van het derde kwartaal. Dat is iets minder dan een jaar eerder toen ruim 75 procent hiermee te maken had. In 2022 lag dit aandeel nog op ruim 84 procent. In de meeste bedrijfstakken zijn er minder ondernemers die een personeelstekort ervaren dan een jaar geleden. In de horeca en detailhandel is dit het meest gedaald: van ongeveer 85 procent naar ruim 69 procent. In de autohandel en -reparatie en de vervoer en opslag ervaart bijna 82 procent van de ondernemers een tekort aan personeel, ongeveer evenveel als een jaar eerder. Alleen in de bouwnijverheid hebben meer ondernemers last van een personeelstekort dan in 2023.

Ondernemers geven in de Conjunctuurenquête ook aan wat de belangrijkste belemmering is in de bedrijfsvoering. Aan het begin van het derde kwartaal van 2022 bereikte het tekort aan arbeidskrachten als belangrijkste belemmering een piek met bijna 48 procent. Vervolgens nam het geleidelijk af tot ruim 35 procent aan het begin van het derde kwartaal van 2024. Wel is het nog steeds de meest genoemde belemmering door ondernemers.

In 2023 waren er bijna 2,5 miljoen ondernemers, in 2010 waren dit er nog 1,5 miljoen. 36 procent hiervan is vrouw, in 2010 was dat 32 procent. In de branches overige persoonlijke dienstverlening (84 procent), kledingindustrie (79 procent) en welzijnszorg zonder overnachting (76 procent) waren relatief de meeste vrouwen actief. In dienstverlening delfstoffenwinning, sanering en overig afvalbeheer en grond-, water- en wegenbouw was het aandeel mannelijke ondernemers het grootst (96 procent of meer). Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS.

In 2023 waren er 251 duizend startende ondernemers. Onder hen was het hoogste aandeel vrouwen te vinden in de veterinaire dienstverlening: 86 procent. Na 2010 waren er in elk jaar meer vrouwelijke startende ondernemers in deze bedrijfstak dan mannelijke. Hierdoor is in deze branche het aandeel vrouwelijke ondernemers het sterkst gegroeid: van 35 procent vrouwen in 2010 naar 62 procent in 2023. Omgekeerd was het aandeel mannelijke starters in de branche reparatie en installatie van machines met 98 procent het grootst. Dit is sinds 2010 nauwelijks gewijzigd.

Meer oude en jonge ondernemers
Sinds 2010 is het aandeel ondernemers van 65 jaar en ouder toegenomen van 6 naar 10 procent. Ook het aandeel jonge ondernemers (jonger dan 30 jaar) is toegenomen, van 9 naar 15 procent. De gemiddelde leeftijd van de ondernemers is in de periode 2010 tot 2023 gelijk gebleven: rond de 46 jaar.

De toename van het aantal jonge ondernemers wordt veroorzaakt doordat het aantal startende jonge ondernemers in alle jaren groter is dan het aantal stoppende jonge ondernemers. Het verschil hiertussen wordt vanaf 2010 elk jaar groter doordat het aantal jonge starters elk jaar toeneemt. In 2010 waren dat 38 duizend, in 2023 104 duizend.

De bedrijfstak met het hoogste aandeel jonge starters was in 2023 film- en tv-productie; geluidsopname (68 procent). In de detailhandel is het aandeel jonge starters 61 procent, bijna 95 procent van de jonge starters in de detailhandel begon een webshop.

Aandeel ondernemers met niet-Nederlandse herkomst neemt toe
Het aandeel ondernemers met een niet-Nederlandse herkomst is vanaf 2010 gestaag toegenomen. Het aandeel ondernemers die zelf in het buitenland zijn geboren, is toegenomen van 10 tot 16 procent. Het aandeel ondernemers van de tweede generatie (in Nederland geboren, met ten minste 1 in het buitenland geboren ouder) is toegenomen van 7 tot 12 procent.

Een op drie in het buitenland geboren ondernemers komt uit EU
In 2023 had een derde van alle bijna 400 duizend in het buitenland geboren ondernemers een herkomst in een van de landen van de Europese Unie. De top 3 bestond uit Polen (35 duizend), Bulgarije (19 duizend), Duitsland (14 duizend).
Iets meer dan de helft van de Poolse ondernemers werkte in de bouwnijverheid. Dat geldt ook voor de Bulgaren en iets minder voor de Roemenen. De belangrijkste sectoren voor Duitse en Belgische ondernemers zijn specialistische zakelijke diensten en gezondheids- en welzijnszorg.

Turkije belangrijkste herkomstland voor startende ondernemers geboren in niet-EU land
Turkije was zowel in 2010 als in 2023 het belangrijkste geboorteland van startende ondernemers die niet geboren zijn in een EU-land. De bouwnijverheid is de meest voorkomende bedrijfsactiviteit bij deze groep. Ook landen van waaruit veel asielzoekers zijn opgenomen staan bij de belangrijkste herkomstlanden, zoals Syrië, Oekraïne, Afghanistan, Iran en Irak.

Niet elke ondernemer is automatisch ondernemer voor de inkomstenbelasting. Of u als ondernemer wordt beschouwd, hangt af van verschillende factoren. Hier leest u de belangrijkste punten om te bepalen of u ondernemer bent voor de inkomstenbelasting.

Deelname aan het Economisch Verkeer
U bent mogelijk ondernemer voor de inkomstenbelasting als u met uw activiteiten deelneemt aan het economisch verkeer en winst kunt verwachten. Dit betekent dat u tegen vergoeding activiteiten verricht buiten de privésfeer. Hobby- of familieactiviteiten vallen hier niet onder.

Bronnen van Inkomen
Voor de inkomstenbelasting zijn er drie bronnen van inkomen:

• Winst uit onderneming
• Loon uit dienstbetrekking
• Inkomsten uit overig werk

Onder welke bron uw inkomsten vallen, hangt af van uw specifieke situatie.  

Eisen aan Ondernemers voor de Inkomstenbelasting
De Belastingdienst en de rechtspraak stellen bepaalde eisen waaraan ondernemers moeten voldoen. Bij de beoordeling wordt gekeken naar:

Winst:
Maakt u winst? En hoeveel? Structureel verlies of een heel kleine winst duiden niet op een onderneming.

Zelfstandigheid:
Hoe zelfstandig is uw onderneming? Wordt alles door anderen bepaald, dan ontbreekt de zelfstandigheid.

Kapitaal:
Beschikt u over voldoende kapitaal om te investeren en uw onderneming draaiende te houden?

Tijdsbesteding:
Hoeveel tijd steekt u in uw activiteiten? Voldoende tijdsbesteding is nodig om rendabel te zijn.

Opdrachtgevers:
Hoeveel opdrachtgevers heeft u? Meerdere opdrachtgevers vergroten uw zelfstandigheid.

Bekendheid:
Hoe maakt u uw onderneming bekend? Reclame, een website, social media en andere marketingmiddelen zijn belangrijk.

Ondernemersrisico:
Loopt u risico dat opdrachtgevers niet betalen? Gebruikt u uw goede naam? Dan hebt u waarschijnlijk een onderneming.

Aansprakelijkheid:
Bent u aansprakelijk voor de schulden van uw onderneming? Dit kan duiden op ondernemerschap.

Inkomsten uit overig werk:
Als u niet voldoet aan de eisen voor ondernemers, maar wel inkomsten uit activiteiten hebt, vallen deze onder 'inkomsten uit overig werk'. U hebt geen recht op ondernemersregelingen zoals de zelfstandigenaftrek, maar uw winst wordt wel op dezelfde manier berekend.

Tip:
Controleer zorgvuldig of u aan de criteria voldoet om als ondernemer voor de inkomstenbelasting te worden beschouwd. Dit kan grote invloed hebben op uw belastingaangifte en de aftrekposten waar u recht op hebt. Raadpleeg bij twijfel een belastingadviseur voor professioneel advies. En let op: ook als u voor de inkomstenbelasting geen ondernemer bent, kunt u toch ondernemer zijn voor de btw.

Er is meer geld beschikbaar voor ondernemers die emissieloze bedrijfsauto’s willen aanschaffen. De subsidiepot van de Subsidieregeling Emissieloze Bedrijfsauto’s (SEBA) is fors verhoogd. Aanvragen is mogelijk tot en met 31 december 2024.

Meer vraag dan verwacht
De laatste jaren kunnen ondernemers en non-profits de SEBA aanvragen om hun bedrijfsauto’s te verduurzamen. Elektrisch werkverkeer is natuurlijk beter voor het klimaat, maar het is ook een nuttige investering waarmee ondernemers minder gevoelig worden voor stijgende brandstofprijzen. 2024 is het laatste jaar dat de SEBA openstaat voor aanvragen. Er was daarom enorm veel interesse, waardoor het budget sneller opraakte dan verwacht.  Vandaar dat het budget op 26 juli is verdubbeld van € 30 miljoen naar € 60 miljoen. 

Maximaal € 5000 per bedrijfsauto
De SEBA financiert tussen de 7 en 12% van de aanschafprijs van de emissieloze bedrijfsauto. Het percentage verschilt afhankelijk van de grootte van de onderneming. Aanvragers krijgen maximaal € 5000 per auto als ze aan alle voorwaarden voldoen.   

Aanvragen heeft zin tot het laatste moment
Op het moment is er nog € 26.710.570 beschikbaar voor nieuwe aanvragen. Dit bedrag wisselt van week tot week omdat aanvragen worden aangepast, geannuleerd of afgewezen. We verwachten dat er geld overblijft tot het loket sluit. Omdat het aangevraagde bedrag kan dalen, heeft aanvragen zin tot het laatste moment. Ook als het budget overtekend raakt. SEBA is open voor aanvragen tot en met 31 december 2024.