Per 1 januari 2024 is de zelfstandigenaftrek verder omlaag gegaan van € 5.030 naar € 3.750. De zelfstandigenaftrek wordt versneld afgebouwd tot € 900 in 2027. 

Hiermee worden de fiscale verschillen tussen zelfstandigen en werknemers kleiner.

De regels voor online bescherming van consumenten worden aangescherpt, wijziging van de lijst van duurzame investeringen die in aanmerking komen voor de energie-investeringsaftrek en de jaarlijkse vaststelling van de bedragen voor coöperatieve energieopwekking. Dit zijn een aantal van de belangrijkste veranderingen van regels en wetten op het terrein van Economische Zaken en Klimaat die begin 2024 ingaan.

DSA: verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid veel gebruikte digitale diensten
Betere bescherming van grondrechten, de aanpak van online misleiding en gebrekkige informatie, een gelijk speelveld voor bedrijven en digitale handel makkelijker maken. Dat zijn de doelen van de nieuwe Digital Services Act (DSA) die vanaf 17 februari 2024 geldt voor veel gebruikte onlinemarktplaatsen, sociale netwerken, zoekmachines, cloudaanbieders, online reis- en accommodatieplatforms, internetproviders en platforms om content te delen zoals videoplatforms. Onlinemarktplaatsen moeten bijvoorbeeld meer informatie inwinnen én publiceren over de bedrijven (handelaren) op hun platform.

Ook moeten digitale diensten onder andere de regels voor het verwijderen van informatie of gebruikersaccounts uitgebreider uitleggen aan gebruikers. In de DSA wordt het online platforms verboden om nog langer advertenties te personaliseren op grond van bijvoorbeeld geloofsovertuiging of seksuele geaardheid. Minderjarigen zijn straks bovendien extra beschermd tegen gepersonaliseerde advertenties. Dat moet eraan bijdragen dat ze geen ongepaste reclame te zien krijgen.

DMA: eerlijke concurrentie en betere consumentenbescherming allergrootste digitale platforms
Vanaf 6 maart 2024 moeten 6 bekende digitale platforms met in totaal 22 van hun diensten aan de nieuwe Digital Markets Act (DMA) voldoen. Het gaat om Alphabet (onder andere Google Search, YouTube), Amazon, Apple (onder andere Appstore), ByteDance (TikTok), Meta (onder andere Facebook, Whatsapp) en Microsoft (onder andere Windows, LinkedIn) die zijn aangewezen. De DMA beschermt consumenten en ondernemers, zorgt voor meer concurrentie en ook keuzevrijheid op digitale markten en regelt beter toezicht bijvoorbeeld op fusies en overnames.

Nederland is een van de drijvende krachten achter deze nieuwe Europese concurrentieregels geweest. Door de DMA kunnen gebruikers van deze platforms straks individuele berichten sturen van de ene naar de andere berichtendienst. Ook mogen appontwikkelaars niet meer worden gedwongen om het betaalsysteem te gebruiken van appstores en mogen platforms eigen producten of diensten niet bevoordelen, bijvoorbeeld door ze bovenaan de zoekresultaten te zetten. Ook regelt de DMA de mogelijkheid om eigen data van een platform naar een ander platform mee te nemen en de mogelijkheid vooraf geïnstalleerde apps te kunnen verwijderen. Verder komt er een ruimere meldingsplicht om fusies en overnames in de digitale economie te kunnen beoordelen.

Bv online oprichten
Er zijn in Nederland meer dan 400.000 bedrijven die de besloten vennootschap (bv) als rechtsvorm hebben. Een nieuwe bv kan vanaf 1 januari 2024 voor het eerst ook online worden opgericht, zónder dat een ondernemer fysiek hiervoor naar een kantoor van een notaris hoeft te gaan. De notaris stelt een akte op die samen met de ondernemer via videobellen wordt doorgenomen en waarbij de ondernemer zich met een digitaal identificatiemiddel legitimeert. De akte kan dan ook online ondertekend worden. Een notaris mag weigeren om de oprichting online te doen. Bijvoorbeeld als er een vermoeden is dat er sprake is van identiteitsfraude of twijfel of een aanvrager zelfstandig beslissingen kan nemen.

Omgevingswet
De Omgevingswet gaat per 1 januari 2024 in. Deze wet bundelt een groot aantal wetten, regels en voorschriften over de fysieke leefomgeving in 1 wet. Daarnaast zorgt de wet voor 1 digitaal loket voor het aanvragen van vergunningen en de start van projecten. De wet heeft ook gevolgen voor ondernemers en hun activiteiten (zoals bedrijfspanden, industrieterreinen) en voor de energietransitie en infrastructuur. Meer informatie over de Omgevingswet is te vinden via het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Subsidie voor isolatie en warmtepompen aangepast
De Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE-regeling) verandert per 1 januari. Huiseigenaren kunnen komend jaar met de ISDE-regeling opnieuw subsidie aanvragen voor het verduurzamen van hun woning, zoals isolatie of een warmtepomp. De subsidiebedragen voor isolatie met biobased materialen, zoals hout en vezelhennep, zijn verhoogd. Daarnaast wordt het makkelijker om subsidie aan te vragen voor de isolatie van monumentale panden.

Voorlopige correctiebedragen Subsidieregeling coöperatieve energieopwekking (SCE)
Met de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE) kan een energiecoöperatie of vereniging van eigenaars (vve) in aanmerking komen voor subsidie op hernieuwbare (duurzame) elektriciteit uit zonne-energie, windenergie of waterkracht. De subsidie bedraagt het verschil tussen een basisbedrag (de kostprijs voor de productie van hernieuwbare elektriciteit) en een correctiebedrag waarin de elektriciteitsprijs meetelt. Per 1 januari worden de voorlopige correctiebedragen van 2024 aangepast om de ontwikkeling van de stroomprijzen mee te laten tellen in de hoogte van de subsidie.

Vaststelling Energielijst 2024
De Energielijst 2024 bepaalt welke duurzame investeringen in aanmerking komen voor de Energie-investeringsaftrek (EIA) in 2024. De belangrijkste wijziging ten opzichte van 2023 is dat veel investeringen die zich in een periode korter dan 5 jaar terugverdienen uit de Energielijst zijn verwijderd. De energiebesparingsplicht verplicht bedrijven namelijk al om dergelijke investeringen te doen. Hiervoor heeft de EIA dus niet langer een stimulerend effect. Zo komen bijvoorbeeld zonnepanelen met een vermogen groter dan 55 kiloWatt niet meer in aanmerking vanwege de (gemiddelde) terugverdientijd.

Privaatrechtelijke rechtspersonen, zoals besloten vennootschappen, naamloze vennootschappen, verenigingen, coöperaties en verenigingen van eigenaren, mogen opnieuw geheel digitaal vergaderen. Tijdens de coronapandemie was dit tijdelijk toegestaan. De ministerraad heeft op voorstel van minister Weerwind voor Rechtsbescherming ingestemd met indiening van een wetsvoorstel hierover bij de Tweede Kamer.

Volledig digitaal vergaderen maakt laagdrempelig vergaderen en besluiten nemen mogelijk en vermindert de regeldruk voor het bedrijfsleven. Rechtspersonen besluiten zelf of zij volledig digitaal willen vergaderen. 

Veel rechtspersonen zijn verplicht om minimaal 1 keer per jaar met hun leden of aandeelhouders te vergaderen. Tot nu waren deze vergaderingen wettelijk verplicht fysiek of deels fysiek en deels digitaal. Tijdens de coronapandemie werd ook volledig digitaal vergaderen tijdelijk toegestaan. In de praktijk is dit door veel rechtspersonen als succesvol ervaren. Daarom wordt volledig digitaal vergaderen opnieuw en permanent toegestaan. 

Voor volledig digitaal vergaderen moet voldoende draagvlak bestaan onder leden of aandeelhouders. Leden en aandeelhouders moeten goed geïnformeerd worden over de toegang tot een digitale vergadering. Ook moet een volledig digitale vergadering plaatsvinden via een middel waarmee deelnemers kunnen worden geïdentificeerd en kunnen stemmen. Hiervoor zijn gebruikelijke videobel-applicaties geschikt. Daarnaast vereenvoudigt het wetsvoorstel een elektronische oproep voor een algemene vergadering, zoals een e-mail.

Het wetsvoorstel wordt op korte termijn ingediend bij het parlement. Het streven is dat de wet per 1 januari 2025 in werking zal treden.

Het kabinet heeft een voorstel gedaan om minder bedrijven te verplichten tot een controle van de jaarverslaggeving door een accountant en tot het opstellen van een bestuursverslag. De lasten voor bedrijven en de druk op de controle-capaciteit van accountants worden hierdoor verlaagd.

Met het voorstel wordt een richtlijn van de Europese Commissie uitgevoerd waarmee de inflatie van de afgelopen 10 jaar verwerkt wordt in de criteria waarmee bedrijven worden ingedeeld. Deze indeling bepaalt welke mate van verantwoording bedrijven moeten afleggen over hun financiën.

Bedrijven worden ingedeeld op basis van hun balanstotaal en netto-omzet. De categorieën bedrijven zijn micro, klein, middelgroot en groot. De grensbedragen van deze indeling worden verhoogd met 25%, waardoor sommige bedrijven in een kleinere categorie zullen vallen. In deze kleinere categorie hoeven ze minder informatie op te nemen in hun jaarverslaggeving en hoeven ze die in sommige gevallen niet meer te laten controleren door een accountant. De geschatte besparing voor het bedrijfsleven van deze verhoging is circa € 45 miljoen. Het voorstel is dat bedrijven de verhoogde grensbedragen ook mogen toepassen over het boekjaar 2023. Dit was een nadrukkelijke wens van het bedrijfsleven en accountantsorganisaties.

Europese Richtlijn
Het voorstel voert de richtlijn uit die de Europese Commissie op 19 oktober 2023 heeft gepubliceerd om de grensbedragen voor micro- kleine, middelgrote en grote rechtspersonen te verhogen. Minister Weerwind voor Rechtsbescherming implementeert de verhoging met een algemene maatregel van bestuur. De ministerraad heeft ermee ingestemd dit ontwerpbesluit voor advies aan de Raad van State voor te leggen. Naar verwachting zal het definitieve besluit in het 1e kwartaal van 2024 worden gepubliceerd.